Bydgoszcz

Współrzędne: 53°07" N 018°00" E Bydgoszcz Herb Bydgoszczy Flaga Bydgoszczy Województwo kujawsko-pomorskie Powiat miasto na prawach powiatu Założono 1238 Prawa miejskie 19 kwietnia 1346 Prezydent Bydgoszczy Konstanty Dombrowicz ( e-mail ) Powierzchnia 174,48 km Położenie 53° 07" N 18° 00" E Wysokość 60 m n.p.m. Liczba mieszkańców   ( 2006 )  - liczba ludności  - gęstość  - aglomeracja 366 074 2098 os./km 460 000 Strefa numeracyjna (do 2005 ) (+48) 52 Kod pocztowy od 85-001 do 85-915 Tablice rejestracyjne CB Położenie na mapie Polski Urząd miejski 3 ulica Jezuicka 1 85-102 Bydgoszcz tel. (+48) 52 58-58-358; faks (+48) 52 58-58-301 ( e-mail ) Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Strona internetowa miasta

Niniejszy artykuł jest częścią cyklu Bydgoszcz . Kalendarium bydgoskie Historia Bydgoszczy Prezydenci Bydgoszczy Ośrodek religijny Warunki naturalne Ochrona przyrody Parki i tereny leśne Obiekty turystyczne Trasy turystyczne Baza noclegowa Podział administracyjny Kultura Edukacja Sport Opieka zdrowotna Gospodarka Komunikacja Garnizon Bydgoszcz Polityka Osoby związane z Bydgoszczą Współpraca zagraniczna Bydgoszczy Bydgoszcz na polskiej Wikipedii Galeria zdjęć na Wikimedia Commons Bydgoszcz w Wikicytatach Bydgoszcz w Wikinews Wikiprojekt:Bydgoszcz www.bydgoszcz.pl

Bydgoszcz ( niem. Bromberg , łac. Bydgostia ) jedno z największych polskich miast , położone nad rzeką Brdą . Siedziba wojewody kujawsko-pomorskiego i starosty powiatu bydgoskiego , a także powiat grodzki . Stolica diecezji bydgoskiej .

Historia

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Kalendarium bydgoskie , Historia Bydgoszczy .

Pierwsza wzmianka o kasztelanie bydgoskim Suzzlaus de Budegac pochodzi z 1238 r. Wcześniejszą genezę ma osada i zbudowany w XII w. romański kościół pw. św. Idziego. Obecność romańskiego kościoła świadczy o wczesnym zasiedleniu i znaczeniu osady na Szlaku bursztynowym . W tym miejscu omijano Wisłę , pokonując brodem Brdę .

We wczesnym średniowieczu gród graniczny na Kujawach , w XIII w. przejściowo w rękach Krzyżaków . Prawa miejskie od 19 kwietnia 1346 nadane przez Kazimierza III Wielkiego . W XVI w. miasto wzbogacone na handlu zbożem i solą. W 1555 r. otrzymało przywilej zakazujący Żydom osiedlania się w mieście.

W latach 1772 - 1806 i 1815 - 1920 Bydgoszcz należała do zaboru pruskiego , (lata 1807-1815 to stołeczność nad departamentem w Księstwie Warszawskim ). Po 1815 r. była stolicą jednej z dwóch rejencji Wielkiego Księstwa Poznańskiego .

W roku 1773 rozpoczęto budowę Kanału Bydgoskiego , który połączył Brdę z Notecią (a w konsekwencji Wisłę z Odrą ). Od XIX w. znaczny rozwój, budowa linii kolejowych do Piły i dalej do Berlina , Gdańska , Torunia i Inowrocławia . W XIX w. najbardziej niemieckie miasto zaboru pruskiego (m.in. dzięki sztucznemu administracyjnemu odseparowaniu niemieckiego śródmieścia od polskich przedmieść), po roku 1920 również silny ośrodek mniejszości niemieckiej .

W granice odrodzonej Polski Bydgoszcz wróciła 20 stycznia 1920 , przejęta przez wojska wielkopolskie na mocy traktatu wersalskiego . Obecność w mieście silnego garnizonu niemieckiego uniemożliwiła wcześniej słabo uzbrojonej ludności polskiej miasta wsparcie powstania wielkopolskiego , którego zasięg w szczytowym okresie walk sięgnął wsi Brzoza Bydgoska, 3 km od granic miasta. W okresie II Rzeczypospolitej straciła władze wojewódzkie (tzn. rejencyjne w epoce zaborów) na rzecz najpierw Poznania , a potem Torunia (od 1938).

3 września 1939 doszło do walk jednostek polskich z niemieckimi dywersantami wspomaganymi przez miejscowych Niemców (m.in. członków Hitlerjugend ). Część pojmanych Niemców rozstrzelano, innych wysiedlono. Propaganda niemiecka nadała tym wydarzeniom nazwę "Blutsonntag" " krwawa niedziela " w polskich źródłach spotyka się nazwę "dywersja bydgoska". Po wkroczeniu Wehrmachtu rozpoczęły się represje na ludności polskiej za udział w "krwawej niedzieli" egzekucje i wywózki do obozów koncentracyjnych . W czasie II wojny światowej Bydgoszcz (jako Bromberg) włączona została do prowincji Gdańsk/Prusy Zachodnie jako siedziba rejencji). Niemcy zamordowali tu ok. 37 tysięcy mieszkańców.

Po wyzwoleniu przeniesiono do Bydgoszczy stolicę województwa pomorskiego z Torunia (w woj. pomorskim Bydgoszcz znalazła się w 1938 r., wcześniej należała do wielkopolskiego). W 1973 r. włączono do Bydgoszczy pobliskie miasto Fordon . Od 1 stycznia 1999 r. miasto jest siedzibą wojewody kujawsko-pomorskiego i rządowej administracji wojewódzkiej.

Prezydenci Miasta

Zobacz więcej w osobnym artykule: Prezydenci Bydgoszczy .

Od 10 listopada 2002 funkcję Prezydenta Miasta Bydgoszczy pełni Konstanty Dombrowicz .

W czasach wcześniejszych funkcję tę pełnili m.in. (w czasie II wojny światowej ) burmistrzowie, nadburmistrzowie czy Komisarz Miasta ( niem. Stadtkommissar , w okresie międzywojennym ) prezydenci miasta bądź krótko po odzyskaniu niepodległości, Komisarz Generalny.

Przed 1920 , gdy Bydgoszcz znajdowała się pod zaborem Pruskim , w mieście władzę pełnili nadburmistrzowie ( niem. Oberbürgmeister ).

Prezydenci Miasta Bydgoszczy

Do roku 1920 : Alfred Knobloch | Paul Mitzlaff | Hugo Wolff II Rzeczpospolita : Jan Maciaszek | Tadeusz Chmielarski | Wincenty Łukowski | Bernard Śliwiński | Leon Barciszewski II wojna światowa : Werner Kampe PRL : Józef Twardzicki | Wincenty Domisz | Władysław Przybylski III Rzeczpospolita : Edwin Warczak | Kosma Złotowski | Henryk Sapalski | Roman Jasiakiewicz wybory bezpośrednie : Konstanty Dombrowicz ( 2002 ) | ( 2006 )

Legendy i przypowieści związane z Bydgoszczą

Mimo że jest to na ogół mało znane, istnieje całkiem sporo legend i podań o Bydgoszczy. Oto niektóre z nich:

• Legenda o powstaniu Bydgoszczy "Dwaj bracia Byd i Gost"
• "Legenda o herbie"
• "Legenda o bydgoskiej Łysej Górze"
• "Bartodzieje Bartłomiejami stoi"
• "Legenda o bydgoskim diabełku Węgliszku"
• "Jak Bocianowo z bocianiska powstało"
• "O Angelice, córce rycerza Carolusa"

Legendy o Bydgoszczy i panie Twardowskim (wg legendy szlachcic Twardowski mieszkał w Bydgoszczy):

• "Pan Twardowski i burmistrza Słomki odmłodzenie"
• "W roku pańskim 1560"
• "Na kogutach siedząc"
• "Dziewięć groszy"

wróć na górę strony

Ośrodek religijny w Bydgoszczy

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Ośrodek religijny w Bydgoszczy , Diecezja bydgoska .

Kościół poewangelicki pw. św. Andrzeja Boboli przy placu Kościeleckich, neogotycki, zbudowany w latach 1900 - 1903 , obecnie jezuicki

Bydgoszcz jest ważnym ośrodkiem religijnym w Polsce, w 2004 roku utworzono również diecezję bydgoską podlegającą pod metropolię gnieźnieńską .

Tradycje ośrodka religijnego w Bydgoszczy sięgają połowy XII wieku, kiedy zbudowano romański kościół pw. św. Idziego (rozebrany w 1879 ).

Bydgoszcz to również miasto zakonów : karmelici (od 1399 ), bernardyni (od 1480 ), klaryski (od 1615 ) oraz jezuici (od 1617 ).

W Bydgoszczy znajdują się 3 sanktuaria :

• Madonna Bydgoska , obraz Matki Bożej ( Beatissimae Mariae Virginis ) ufundowany przez Jana Kościeleckiego jako wotum za zakończoną wojnę trzynastoletnią , podczas której Bydgoszcz była kwaterą główną Kazimierza IV Jagiellończyka . Obraz był dwukrotnie koronowany ( 1966 abp Stefan Kardynał Wyszyński , 1999 papież Jan Paweł II ).
• Sanktuarium Nowych Męczenników (parafia pod wezwaniem Świętych Polskich Braci Męczenników), w którym to ostatnią swą Mszę św. przed zamordowaniem przez oficerów SB odprawił ks. Jerzy Popiełuszko .
• Sanktuarium Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej ( łac. Mater Ter Admirabilis ) na bydgoskim osiedlu Piaski

Kościół Garnizonowy

Do najważniejszych kościołów bydgoskich należą m.in.:

• Katedra Bydgoska (Fara) z 1502 roku
• Kościół Garnizonowy, późnogotycki z 1557 roku
• Kościół Klarysek z 1615 , z którego wieży codziennie o 9, 12 15 i 18 rozlega się Hejnał bydgoski
• Bazylika Mniejsza pw. św. Wincentego a"Paulo, największy bydgoski kościół, jeden z większych w Polsce, jako jedyny zbudowany w stylu wzorowanym na Panteon rzymski
• neobarokowy Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1913 roku
• neobarokowy Kościół św. Trójcy z 1913 roku
• ewangelicki Kościół św. Piotra i Pawła
• Kościół św. Andrzeja Boboli zbudowany w 1902 z cegieł zburzonego przez Prusaków Zamku bydgoskiego

Bydgoszcz to również ośrodek innych wyznań . W latach 1772 - 1945 istotne znaczenie miało wyznanie ewangelickie . Zbudowano 8 świątyń ewangelickich, z których obecnie pozostało 6, z tego tylko 1 służy gminie ewangelickiej. 5 kościołów po wojnie przekazano katolikom. Od średniowiecza żyli także w Bydgoszczy i Fordonie Żydzi , którzy zbudowali synagogi . Piękna synagoga bydgoska została zburzona przez hitlerowców w 1940 r. Starsza synagoga w Fordonie przetrwała tylko dlatego, że Niemcy urządzili w niej kino.

Poza tym znajduje się tu również cerkiew prawosławna oraz Kościoły Adwentystów Dnia Siódmego, Adwentystów Dnia Sobotniego, Ewangelicko-Augsburski, Zielonoświątkowców, Mormoni, Baptyści i inni.

W Bydgoszczy znajduje się również kilka cmentarzy , zabytkowych, komunalnych, parafialnych bądź innych wyznań, najstarszy z 1809 roku, kilka sprzed wojny. W mieście znajdują się także cmentarze ofiar męczeństwa: powojenny (utworzony w 1946 roku) Cmentarz Bohaterów Bydgoszczy oraz malutki (0,2 ha ) ukryty w lesie w Smukale Cmentarz Bohaterów II wojny światowej . Najważniejszym ośrodkiem martyrologii bydgoskiej jest jednak fordońska Dolina Śmierci , miejsce masowego pochówku mieszkańców Bydgoszczy i okolic, wymordowanych przez Niemców podczas II wojny światowej .

Najstarszym patronem Bydgoszczy jest św. Mikołaj , zarówno Bydgoszczy, jak i Fordonu . Drugim patronem miasta jest również od 1502 roku św. Marcin . Patronką Bydgoszczy od początku XVI wieku jest Matka Boska .

wróć na górę strony

Warunki naturalne

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Warunki naturalne w Bydgoszczy , Ochrona przyrody w Bydgoszczy , Parki i tereny leśne w Bydgoszczy .

Położenie

Bydgoszcz leży na styku krain geograficznych: Kotliny Toruńskiej (rozciąga się od Nieszawy do Nakła nad Notecią ), Doliny Fordońskiej , Doliny Noteci , Doliny Brdy , Wysoczyzny Świeckiej , Pojezierza Krajeńskiego i Pojezierza Chełmińskiego .

Rzeki

Przez Bydgoszcz przepływa Brda , która uchodzi do Wisły w Brdyujściu , wschodnia granica miasta (w dzielnicach Fordon i Brdyujście) przebiega na Wiśle , a za pomocą Kanału Bydgoskiego dotrzeć można do Noteci .

Przyroda

Bydgoszcz jest otoczona ze wszystkich stron lasami. Dominują bory sosnowe , ale na północnych wysoczyznach są enklawy lasów liściastych, np. w okolicy Miedzynia , Osowej Góry , Opławca , Rynkowa , Fordonu . Na zboczu lasy są zróżnicowane gatunkowo. Z kolei w dolinie Wisły i Brdy spotkać można las łęgowy . W Rynkowie i lasach Osowej Góry znajdują się duże połacie borowin .

Parki i tereny leśne na obszarze miasta

Bydgoszcz należy do miast o największej liczbie i powierzchni parków w Polsce (874 ha, drugie miejsce po Warszawie ). wróć na górę strony

Turystyka

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Obiekty turystyczne w Bydgoszczy , Trasy turystyczne Bydgoszczy i okolic , Baza noclegowa w Bydgoszczy i w powiecie bydgoskim .

Spichrze w Bydgoszczy

Bydgoszcz wprawdzie nie znajduje się na pierwszych stronach przewodników turystycznych, jest jednak kilka elementów, które wyróżniają to miasto, stanowiąc o jego indywidualności i unikatowości.

Wielkim atutem Bydgoszczy jest przyroda . Miasto znajduje się na styku kilku krain geograficznych, a na krajobraz wpływają 4 wielkie cieki wodne: przepływająca przez całe miasto Brda , Wisła i po części również Noteć oraz zbudowany w latach 1772 - 1775 Kanał Bydgoski , łączący Wisłę z Odrą .

Kanał Bydgoski jest de facto śródlądowym łącznikiem pomiędzy Europą Zachodnią a Wschodnią, a jego zabytkowy system urządzeń hydrotechnicznych, jazów , śluz , wraz z otaczającym go wzdłuż brzegów parkiem sprawiają, iż od paru lat trwają starania o wpisanie Kanału na listę UNESCO .

Bydgoski krajobraz to przede wszystkim Puszcza Bydgoska , wysoczyzny , doliny , parowy , jary , wały . Na obszarze miasta można znaleźć zarówno 2,5-kilometrowy tor regatowy , grodziska z XI wieku ( Wyszogród ) oraz z VI - X ( Zamczysko ), ostoję dzikiego ptactwa na ostrowie na Brdzie , ośrodek wypoczynkowy ( Janowo ), sanatorium ( Opławiec ), jak i mnóstwo współczesnych budowli.

widok na Brdę z ul. Mostowej

Bydgoskie atrakcje dopełnia Wyspa Młyńska wraz z Wenecją Bydgoską (zespół kamienic nad Młynkówką do złudzenia przypominający włoską Wenecję ) znajdujące się w ścisłym centrum (kilkaset metrów od Ratusza). Na Wyspie znajdują się też zabytkowe Spichrze oraz mennica (przez pewien okres jedyna czynna w Polsce !).

W XIX w. Bydgoszcz zwano "małym Berlinem " z uwagi na podobną, nowoczesną ówcześnie zabudowę, która była dziełem najwybitniejszych architektów. Rozległe Śródmieście słynie przede wszystkim z secesyjnej zabudowy, jak również eklektycznej i neobarokowej.

Kilka obiektów w Bydgoszczy jest traktowanych jako symbol miasta i jednoznacznie jest kojarzonych z miastem, np. pomnik Łuczniczki z 1910 , zespół spichrzy nad Brdą , dawniej monumentalna Fontanna Potop z 1904 roku, a ostatnio nawet Przechodzący przez rzekę .

W Bydgoszczy znajduje się również regionalne Muzeum Okręgowe mieszczące się w kilku budynkach rozsianych po całym mieście, bogate Pomorskie Muzeum Wojskowe (dawniej: Muzeum Tradycji Pomorskiego Okręgu Wojskowego ) oraz jedyne w Polsce działające w czynnej aptece Muzeum Farmacji .

Bydgoszcz to również mnóstwo pięknych obiektów sakralnych , 3 sanktuaria, stare średniowieczne, późnogotyckie, neogotyckie kościoły, Katedra Bydgoska z 1502 roku, Bazylika Mniejsza pw. św. Wincentego a"Paulo, czyli jedyny w Polsce przedstawiciel stylu wzorowanego na rzymskim panteonie , czy kilka zakonów , które pozostawiły po sobie kilka obiektów, m.in. Kolegium Jezuickie z 1638 (ob. Ratusz bydgoski) czy kościół klarysek , z którego wieży codziennie w południe grany jest hejnał bydgoski .

Na przestrzeni wieków Bydgoszcz straciła wiele nieodżałowanych zabytków , m.in. średniowieczny Zamek Bydgoski (obecnie z jego cegieł zbudowano Kościół pw. św. Andrzeja Boboli), monumentalny Teatr Miejski z 1896 roku, romański kościół pw. św. Idziego z połowy XII wieku, czy też kilka spalonych i zburzonych spichlerzy nad Brdą .

II wojna światowa przyniosła również swoją pożogę. Zburzono m.in. kościół jezuicki na Starym Rynku czy synagogę żydowską (zachowała się druga, mniejsza w Fordonie , która wykorzystywana była jako kino, obecnie zrujnowana). Z drugiej jednak strony w podbydgoskich lasach Niemcy po wojnie zostawili mnóstwo potencjalnych atrakcji turystycznych...

W lasach na terenie Zakładów Chemicznych " Zachem " w południowo-wschodniej części miasta znajduje się pohitlerowska fabryka dynamitu i materiałów wybuchowych DAG , której system podziemnych tuneli ma długość blisko 2 km. Tunele budowano na czterech różnych głębokościach w niektórych miejscach przecinają się ze sobą. Niektóre budynki stoją przy skarpach pagórkowatego terenu, więc podróż tunelem kończy się np. na czwartym piętrze innego obiektu.

Poza tym podbydgoskich lasach znajdują się liczne schrony, "osiedla awaryjne", budynki wojskowe, a nawet tajna wyrzutnia pocisków rakietowych . Strona polska pozostawiła po sobie Wał obronny Wojska Polskiego w Kruszynie - Osówcu .

Do współczesnych atrakcji turystycznych można z pewnością zaliczyć współczesne budowle, a w szczególności budowany od 1973 roku charakterystyczny gmach Opery Nova , bydgoską Dzielnicę Muzyczną z gmachem Filharmonii Pomorskiej , bydgoski Tramwaj wodny oraz tzw. Nowe Spichrze , czyli położony w sąsiedztwie zabytkowych nad Brdą Bank Rozwoju Eksportu S.A. (BRE), który w 2000 r. uzyskał I nagrodę w ogólnopolskim konkursie "Życie w architekturze" za najlepsze obiekty zaprojektowane i zrealizowane w latach 1989-1999.

Bydgoszcz to również ogromna baza noclegowa . Znajdują się tu aż 3 hotele klasy "prestiż" (****), czwarty zostanie oddany w 2007 , w tym słynny secesyjny Hotel "Pod Orłem" z 1896 roku.

Wokół Bydgoszczy wytyczono wiele szlaków pieszych, rowerowych (przebiega tu m.in. najdłuższa w Europie Międzynarodowa Trasa Rowerowa R-1). Miasto słynie również z turystyki wodnej na Brdzie , za sprawą spływów kajakowych .

wróć na górę strony

Demografia

Bydgoszcz liczy 368 235 mieszkańców, z czego 195 648 kobiet i 173 175 mężczyzn (dane na 2004 rok) dane obejmują łącznie: zameldowanych na stałe i czasowo. Ludność w wieku produkcyjnym to około 240 tysięcy. Przyrost naturalny minus 0,5 tysiąca (ujemny), a saldo migracji stałej minus 1,6 tysiąca (ujemne). Sporą grupę ludności mieszkającej w Bydgoszczy stanowią studenci , liczbę tę szacuje się na około 15-20 tysięcy osób. W sierpniu 2006 roku stopa bezrobocia w Bydgoszczy wynosiła 9,2%.

Osiedla i dzielnice Bydgoszczy

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Bydgoszczy .

Specyficzne położenie Bydgoszczy , nad dwoma rzekami, Brdą i Wisłą czy też Kanałem Bydgoskim oraz na dwóch wysoczyznach, skarpie północnej i południowej oraz niecce pomiędzy nimi, sprawia, iż jednoznaczny podział na dzielnice pozostał do dziś nierozstrzygnięty. Stan ten ma miejsce również ze względu na ogromną różnorodność i zawiłą historię bydgoskich osiedli, mających swe korzenie w istniejących na ich terenie folwarkach, majątkach itp.

Do początku XIX wieku Bydgoszcz obejmowała miasto lokacyjne w obrębie murów miejskich oraz 3 Przedmieścia: Gdańskie, Kujawskie i Poznańskie. Od czasów Księstwa Warszawskiego (pocz. XIX w.) zaludniło się kolejne przedmieście: Okole , gdzie zbudowano Kanał Bydgoski .

W kolejnych latach przyłączano kolejne osiedla wokół historycznego Starego Miasta . Ówczesne podbydgoskie tereny żywiołowo rozwijały się, aż do 1920 roku, kiedy to nastąpiło 8-krotne zwiększenie powierzchni miasta. Przyłączono wreszcie tereny i tak od dawna związane z miastem, gdzie znajdowała się większość bydgoskich przedsiębiorstw przemysłowych i mieszkała większość pracowników.

W 1973 roku przyłączono do Bydgoszczy pobliskie miasteczko Fordon położone nad Wisłą , a 4 lata później większość terenów łączących macierzysty rdzeń miasta z Fordonem. Fordon z ok. 5-tysięcznego miasteczka rozwinął się w ciągu ok. 30 lat w prawie 100-tysięczną dzielnicę mieszkaniową o specyficznym klimacie, położoną wśród lasów.

Tradycyjnie Bydgoszcz podzielić można na tzw. Górny i Dolny Taras (nazwy biorą się od osiedli położonych na południowej skarpie i tych położonych poniżej), zespół osiedli willowych położonych wzdłuż Kanału Bydgoskiego (zachód) i rzeki Brdy (północny zachód) oraz Wschodnią Dzielnicę opartą o prawie 100-tysięczny Fordon . Dodatkowo można wyróżnić Północny Pas Rekreacyjny z prawie 1000 ha Leśnym Parkiem Kultury i Wypoczynku " Myślęcinek " oraz teren Zakładów Chemicznych " Zachem " w południowo-wschodniej części miasta z własną siecią dróg i linii autobusowych dla pracowników. Zakłady wykorzystują część terenu, pozostałą porasta las i znajdują się tam pozostałości niemieckiej fabryki dynamitu z czasów wojny.

Podział administracyjny Bydgoszczy

Górny Taras : Babia Wieś | Błonie | Biedaszkowo | Czersko Polskie | Glinki | Górzyskowo | Jary | Kapuściska | Łęgnowo | Szwederowo | Wilczak | Wyżyny | Wzgórze Wolności | Zachem Dolny Taras : Stare Miasto | Śródmieście || Bartodzieje | Bielawki | Bocianowo | Leśne | Okole | Sielanka | Zawisza Wschodnia Dzielnica : Fordon || Bajka | Bohaterów | Brdyujście | Mariampol | Nad Wisłą | Niepodległości | Przylesie | Siernieczko | Tatrzańskie Zachodnie i północno-zachodnie osiedla willowe : Czyżkówko | Flisy | Jachcice | Janowo | Miedzyń | Opławiec | Osowa Góra | Piaski | Smukała Północny pas rekreacyjny : Myślęcinek | Zamczysko || Las Gdański Przedmieścia : Białe Błota | Brzoza | Niemcz | Nowa Wieś Wielka | Osielsko | Ostromecko | Sicienko

wróć na górę strony

Gminy podmiejskie

Od początku lat 90. rośnie liczba mieszkańców zurbanizowanych gmin podmiejskich powiązanych z Bydgoszczą: Osielska i Białych Błót , co jest wynikiem migracji ze ścisłych granic miasta. Od 1995 do 2005 roku liczba mieszkańców tych gmin wzrosła o 30 proc. Liczebność mieszkańców gmin wchodzących w skład I strefy miejskiej Bydgoszczy to ponad 20 tys. osób.

Zobacz też: Białe Błota , Brzoza , Niemcz , Osielsko , Sicienko

Kultura

Zobacz więcej w osobnym artykule: Kultura w Bydgoszczy .

Bydgoszcz jest znanym w kraju ośrodkiem kultury muzycznej . Również w innych dziedzinach kultury nie ma się czego wstydzić. Tradycje kulturalne sięgają okresu staropolskiego. Funkcję kulturalną wzmacnia jedyna w regionie Akademia Muzyczna .

Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy

Kontynuujące tradycje i dzieło powstałego w 1832 roku Towarzystwa Upiększania Miasta Bydgoszczy, Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy powołane zostało w 1923 roku. Stowarzyszenie to wydaje mnóstwo wydawnictw poświęconych miastu (m.in. monumentalny wielojęzyczny album "Bo to jest Bydgoszcz", album "Papież Jan Paweł II w Bydgoszczy", "Muzyczna Bydgoszcz" oraz periodyki: "Kronika bydgoska" od 1967 r. i "Kalendarz bydgoski" od 1968 r.), organizuje liczne koncerty, konkursy dla bydgoszczan, troszczy się o ochronę miejsc pamięci i zabytków. Za pomocą szkolnych kół popularyzuje wiedzę o tradycjach Bydgoszczy wśród młodych mieszkańców miasta.

Filharmonia Pomorska

Filharmonia Pomorska im. I. J. Paderewskiego istnieje od 1953 roku. Sala koncertowa (920 osób) zaliczana jest pod względem akustycznym do najlepszych w Europie , co potwierdzają opinie znanych twórców i krytyków muzycznych (m.in. J. Waldorffa). Z uwagi na fenomen akustyki , cieszy się zainteresowaniem sławnych artystów. Na bydgoskiej estradzie występowało wiele światowych sław, m.in. Artur Rubinstein , Benjamin Britten , Witold Małcużyński , Luciano Pavarotti , Shlomo Mintz , Mischa Maisky , Kevin Kenner , Kurt Masur , Kazimierz Kord , Jerzy Maksymiuk , Antoni Wit oraz wiele innych. W ostatnich latach gościły tu również znakomite zespoły, np.: Orkiestra Symfoniczna Radia BBC, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i inne.

Opera Nova

Budynek Opery Nova nad Brdą

Opera Nova istniejąca od 1956 w roku 1974 rozpoczęła budowę jednego z największych w Polsce gmachów Opery, składającego się z 3 kręgów. Opera wraz ze swoimi 3 kręgami położona tuż nad Brdą już stała się niezaprzeczalną wizytówką Bydgoszczy na świecie. Mimo niedługiej historii, w Operze odnosiły pierwsze sukcesy i zaczynały wielką karierę uznane dziś primadonny , np. Barbara Zagórzanka , Bożena Betley-Sieradzka i inne, jak też śpiewacy : Józef Stępień , Florian Skulski i inni. Gościli tu najwięksi artyści operowi krajowi, np. Antonina Kawecka , Teresa Żylis-Gara , Wiesław Ochman , jak też zagraniczni. Występowały tu także całe zespoły: Opery Wrocławskiej, Teatrów z Leningradu, Moskwy, Kijowa, Mińska i Fundacji Glubenkiana z Lizbony.

Bydgoskie teatry

Teatr Polski im. Hieronima Konieczki z XVI-wiecznymi tradycjami, powstał w 1949 roku. Od 2002 roku jest inicjatorem jedynego w Polsce Festiwalu Prapremier. W Bydgoszczy działa również kilka teatrów prywatnych ("Obok", plastyczny, słowa, Salon Młodych Twórców) oraz działają muszle koncertowe . Ponadto przy Szkole Aktorskiej im. A. Grzymały-Siedleckiego istnieje Scena Prezentacji Teatralnych , która podejmuje szereg imprez ogólnopolskich ("Wiosna Teatralna", "Peregrynacje z Melpomeną", happeningi). W latach 1960-1986 istniał Teatr Kameralny , o którego reaktywacje aktualnie zabiega Stowarzyszenie Kultury Teatralnej "Fides" oraz Szkoła Aktorska im A. Grzymały-Siedleckiego.

Bydgoskie muzea

Muzea bydgoskie nie należą do "ekstraklasy" polskich muzeów, jednakże warto odwiedzić regionalne Muzeum Okręgowe im. L. Wyczółkowskiego (od 1923 ), zajmujące kilka budynków w mieście, m.in. kilka zabytkowych domów i spichlerze na Wyspie Młyńskiej . W Bydgoszczy działa też jedyne w kraju muzeum wojskowe ( Pomorskie Muzeum Wojskowe ) specjalizujące się w dokumentowaniu najnowszej (XIX-XX w.) polskiej historii wojskowej, a w szczególności historii Pomorskiego Okręgu Wojskowego .

Warto wspomnieć jeszcze o Muzeum Farmacji , jedynym tego typu muzeum w Polsce, które działa przy czynnej aptece (Apteka "Pod Łabędziem"), Izbie Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych , Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego oraz Muzeum Misyjnym Zgromadzenia Ducha Świętego , gromadzącym pamiątki z misji na całym świecie.

W mieście działa wiele galerii sztuki, orkiestr czy słynnych na skalę światową chórów. O bydgoskiej kulturze świadczą również biblioteki (m.in. Biblioteka Publiczna Wojewódzka i Miejska z bogatym zbiorem woluminów z XV-XIX wieku i starodruków niemieckich ), domy kultury, kluby muzyczne (wraz ze słynnym bydgoskim "Mózgiem") czy kina (wraz z jedynym obecnie w Polsce stale działającym w okresie letnim autokinem ).

Bydgoszcz miastem festiwali

Bydgoszcz przede wszystkim muzyką stoi i jest obowiązkowym celem każdego melomana.

Przez Filharmonię Pomorską organizowany jest Festiwal "Musica Antiqua Europae Orientalis" (już XIV edycji w 2005 ), Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. I. J. Paderewskiego . Ważne miejsce w kalendarzu imprez muzycznych zajmuje również Międzynarodowy Konkurs Młodych Pianistów "Artur Rubinstein in memoriam" organizowany przez Państwowy Zespół Szkół Muzycznych .

Innymi słynnymi festiwalami bydgoskimi są m.in. Bydgoskie Impresje Muzyczne (Międzynarodowe Spotkania Młodzieży Muzykującej), Bydgoski Festiwal Operowy , Ogólnopolski Konkurs Chórów a Capella Dzieci i Młodzieży , Festiwal Laureatów Konkursów Muzycznych , Bydgoszcz Harmonica Meeting , Festiwal "Prapremier" , Camera Obscura - Festiwal Reportażu czy Festiwal "Pejzaż bez Ciebie" . Festiwal Teatrów Młodzieżowych "WIOSNA TEATRALNA" i Prezentacje Teatralne "PEREGRYNACJE Z MELPOMENĄ" organizowane przez Szkołę Aktorską im. A. Grzymały-Siedleckiego i Stowarzyszenie Kultury Teatralnej "Fides"

Kultura współczesna

W Bydgoszczy znajduje się także miejsce ważne dla współczesnej kultury europejskiej, jeden z ośrodków powstania tzw. muzyki yassowej klub Mózg założony przez Jacka Majewskiego i Sławomira Janickiego . Z "Mózgiem" związani są tacy artyści jak Tomasz Gwinciński , Tymon Tymański , Jerzy Mazzol , Kazik Staszewski i wielu innych artystów polskich i zagranicznych.

wróć na górę strony

Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Edukacja w Bydgoszczy .

Wieloprofilowość bydgoskich uczelni (humanistyczna, techniczna, rolnicza, medyczna, muzyczna, artystyczna, hotelarsko-turystyczna, ochrony środowiska, zarządzania, informatyczna, administracji, teologiczna) sprawia, iż w regionie miasto nie ma sobie równych (wg danych GUS za 2004 rok: Bydgoszcz to 47% studentów, 57% nauczycieli akademickich i 48% profesorów w regionie). To właśnie w Bydgoszczy znajdują się jedyne w województwie kujawsko-pomorskim publiczne uczelnie techniczna, artystyczna i medyczna.

Publiczne wyższe uczelnie

W Bydgoszczy działają 4 wyższe publiczne uczelnie, z których największą jest Uniwersytet Kazimierza Wielkiego (do 1 września 2005 r. Akademia Bydgoska), na którym studiuje ok. 20 000 studentów. Jest to obecnie najmniejszy i najmłodszy polski uniwersytet. Obecnie oferuje on 16 kierunków i ok. 40 specjalności na czterech wydziałach: Humanistycznym, Pedagogiki i Psychologii, Matematyki, Fizyki i Techniki oraz Nauk Przyrodniczych.

Drugą pod względem liczby studentów (ok. 10 000), ale też i najstarszą ( 1951 ) jest Uniwersytet Techniczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich (do 30 października 2006 r. Akademia Techniczno-Rolnicza). Jest jedyną w regionie uczelnią o charakterze technicznym. Oferuje obecnie 13 kierunków i ok. 40 specjalności na 6 wydziałach: Budownictwa i Inżynierii Środowiska, Mechanicznym, Rolniczym, Technologii i Inżynierii Chemicznej, Telekomunikacji i Elektrotechniki, Biologii i Hodowli Zwierząt oraz w Instytucie Matematyki i Fizyki.

W Bydgoszczy znajduje się też jedyna w regionie uczelnia medyczna, powstała w 1951 roku, jednakże jako samodzielna jednostka istniejąca dopiero od 1984 roku Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (do 2004 roku Akademia Medyczna w Bydgoszczy). Kształci się na niej ok. 3,5 tysiąca studentów na 3 wydziałach: Lekarskim, Farmaceutycznym i Nauk o Zdrowiu. Baza uczelni opiera się również o kliniki zlokalizowane w Szpitalu Uniwersyteckim im. Antoniego Jurasza oraz 7 innych szpitalach. Podlega Ministerstwu Zdrowia .

Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego dla ok. 450 studentów to jedyna w regionie państwowa uczelnia artystyczna. Kształci przyszłych artystów muzyków, kompozytorów, instrumentalistów, wokalistów, dyrygentów etc. na 4 wydziałach: Instrumentalnym, Dyrygentury chóralnej i edukacji muzycznej, Muzyki Jazzowej i Muzyki Kościelnej. Podlega Ministerstwu Kultury .

Filie wyższych uczelni

W mieście działają również filie innych państwowych uczelni (m.in. Ośrodek Studiów Wyższych w Bydgoszczy Akademii Ekonomicznej w Poznaniu Akademii Ekonomicznej w Poznaniu , Sekcja Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu ) oraz dwie uczelnie teologiczne ( Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Bydgoskiej oraz Wyższe Misyjne Seminarium Duchowne Zgromadzenia Ducha Świętego ).

Szkoły artystyczne

• Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego ul. Słowackiego 7
• Szkoła Aktorska im. Adama Grzymały-Siedleckiego ul. Dworcowa 81
• Państwowy Zespół Szkół Muzycznych ul. A. Szwalbego 7
• Zespół Szkół Plastycznych im. L. Wyczółkowskiego ul. Konarskiego 2

Niepubliczne wyższe uczelnie

Od połowy lat 90. zaobserwować można dynamiczny rozwój uczelni niepublicznych, z których największą jest Wyższa Szkoła Gospodarki (istniejąca od 1999 roku), kształcąca ok. 6 tysięcy studentów na 7 kierunkach na 3 Wydziałach: Turystyki i Geografii, Społeczno-Ekonomicznym i Technologicznym, w tym m.in. w systemie studiów dziennych magisterskich. Szkoła współpracuje m.in. z Uniwersytetem w Tuluzie .

Innymi większymi bydgoskimi uczelniami niepublicznymi są m.in. Wyższa Szkoła Środowiska (od 1998 , ok. 700 studentów), Wyższa Szkoła Zarządzania i Finansów (od 1999 , ok. 1000), Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa ( 2000 , ok. 1000), Szkoła Aktorska im. Adama Grzymały-Siedleckiego (od 2006), Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu (od 2005 ).

Instytuty naukowe oraz niższe szkolnictwo

Bydgoszcz to również siedziba jednostek naukowych współpracujących z wieloma uczelniami wyższymi, a także wiele znacznych instytutów naukowych, np. Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin .

Edukacja na niższych szczeblach jest również dobrze rozwinięta:

• szkoły ponadgimnazjalne (62 Technika , 24 Licea Ogólnokształcące , 20 Liceów profilowanych i szkół artystycznych, 19 zasadniczych szkół zawodowych )
• 54 gimnazja
• 59 szkół podstawowych
• 79 przedszkoli

wróć na górę strony

Sport i rekreacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Sport w Bydgoszczy .

Bydgoskie kluby sportowe

W Bydgoszczy działa kilka wielosekcyjnych klubów sportowych, kojarzonych przez kibiców nierzadko po jednej z najważniejszych sekcji, na której polu dany klub odnosi sukcesy.

	Bydgoskie kluby sportowe
	KS Astoria | BKP Brda | RTW Bydgostia | BKS Chemik | MKS Gwiazda | KS Pałac | BKS Polonia ( żużel ) | CWZS Zawisza ( piłka nożna : SP Zawisza | Zawisza S.A. )

Sport w Bydgoszczy wg dyscyplin sportowych

Bydgoska koszykówka

Bydgoską koszykówkę reprezentuje Astoria Bydgoszcz (zał. w 1920 roku, sekcja koszykówki od 1990 ) w PLK (największy sukces 6. miejsce w sezonie 2004 / 2005 ).

Mecze odbywają się od 2002 roku w Hali sportowo-widowiskowej "Łuczniczka" .

Bydgoski żużel

Prawdziwą dumą bydgoszczan jest sekcja żużlowa Polonii Bydgoszcz . Klub założony został, podobnie jak Astoria, w 1920 roku, w 1946 powstała również sekcja żużlowa, a od 2003 roku istnieje ona oddzielnie jako BTŻ (Bydgoskie Towarzystwo Żużlowe) Polonia Bydgoszcz.

Polonia Bydgoszcz jest wielokrotnym medalistą Mistrzostw Polski, zdobyła łącznie ponad 80 medali, w tym prawie 40 złotych ( więcej ). Najsłynniejszymi zawodnikami klubu byli bydgoszczanie: Mieczysław Połukard i Tomasz Gollob . Ponadto barw klubowych bronili tacy jeźdźcy jak: Bolesław Bonin , Zbigniew Raniszewski , Henryk Glucklich , Stanisław Kasa , Andrzej Koselski , Marek Ziarnik , Bolesław Proch , Zdzisław Rutecki , Ryszard Dołomisiewicz , Jacek Gollob , Waldemar Cieślewicz , Tony Rickardsson , Sam Ermolenko , Andy Smith , Henrik Gustafsson , Piotr Protasiewicz , Ryan Sullivan , Todd Wiltshire , Mark Loram , Andreas Jonsson , Robert Sawina i wielu innych.

Klub był organizatorem wielu bardzo ważnych imprez rangi światowej, jak chociażby Finału Drużynowych Mistrzostw Świata w 1995 r. oraz organizowanego co roku od 1998 r. jednego z turniejów Grand Prix , wyłaniającego Indywidualnego Mistrza Świata . Bydgoszcz organizowała także finały Indywidualnych Mistrzostw Polski . Od 1982 r. w Bydgoszczy odbywa się Kryterium Asów Polskich Lig Żużlowych , które już tradycyjnie otwiera żużlowy sezon na krajowych torach.

Bydgoska piłka nożna

To właśnie z Bydgoszczy pochodzi jedna z największych gwiazd polskiej piłki , Zbigniew Boniek , wychowanek Zawiszy Bydgoszcz , wieloletni gracz Widzewa Łódź i słynnego Juventusu Turyn , uczestnik 3 turniejów finałowych mistrzostw świata ( Argentyna 1978 , Hiszpania 1982 (III miejsce), Meksyk 1986 ), jak również i Stefan Majewski ( Hiszpania 1982 (III miejsce), Meksyk 1986 ). Ponadto bydgoskie korzenie ma bramkarz Arkadiusz Onyszko (wicemistrzostwo olimpijskie w Barcelonie 1992 ).

Choć Bydgoszcz wydała takich piłkarzy, niestety nie może poszczycić się klubowymi sukcesami. Piłkarskie sekcje posiadają Brda Bydgoszcz , Gwiazda Bydgoszcz i Polonia Bydgoszcz grające w regionalnych ligach, Chemik Bydgoszcz (sezon 2006 / 2007 liga IV) oraz najsłynniejszy bydgoski klub Zawisza Bydgoszcz . Ten ostatni ma na koncie kilka drobnych piłkarskich sukcesów. Przez wiele sezonów grał w Ekstraklasie, w sezonie 1989 / 90 zdobył czwarte miejsce w I lidze, a sezon później dotarł do 1/2 finału Pucharu Polski . Juniorzy Zawiszy są bardziej utytułowani: Mistrzostwo Polski juniorów U-19 ( 1981 ) oraz Wicemistrzostwo Polski juniorów U-19 ( 1958 ).

Obecnie (sezon 2006 / 2007 ) w ramach Cywilno-Wojskowego Związku Sportowego Zawisza grają w Bydgoszczy dwa kluby o podobnej nazwie: Stowarzyszenie Piłkarskie Zawisza ( SP Zawisza Bydgoszcz ) grające w IV lidze oraz Zawisza Bydgoszcz S.A. ( II liga ). Drugoligowa drużyna powstała w wyniku przeniesienia Kujawiaka Włocławek (Hydrobudowa) do Bydgoszczy na początku rundy wiosennej sezonu 2005/2006.

W Tabeli wszech czasów I ligi Zawisza zajmuje 26/80 pozycję (12 sezonów), a Polonia Bydgoszcz 44/80 (7 sezonów).

W Bydgoszczy odbyło się dotychczas 8 międzypaństwowych meczów męskiej reprezentacji A oraz 1 mecz żeńskiej reprezentacji Polski .

Bydgoska siatkówka

Również na polu siatkówki Bydgoszcz nie pozostaje w cieniu.

Siatkarki Pałacu Bydgoszcz (zał. 1982 rok) od lat są już w czołówce polskiej siatkówki (Mistrz Polski seniorek, juniorek, trzykrotny zdobywca Pucharu Polski kobiet).

Siatkarze Chemika Bydgoszcz grają obecnie w 1. lidze ( de facto w drugiej klasie rozgrywkowej).

W Bydgoszczy rozegrano na HSW "Łuczniczka" również kilka spotkań reprezentacji Polski:

• męskiej eliminacje Ligi Światowej ( 2003 , 2004 , 2005 )
• żeńskiej Polska vs Słowacja

Bydgoskie wioślarstwo

Bydgoszcz jest prawdziwą potęgą wioślarstwa , zarówno w Polsce, jak i na świecie. Regionalne Towarzystwo Wioślarskie Bydgostia Bydgoszcz (zał. 1928 r.) jest wielokrotnym Drużynowym Mistrzem Polski, w tym nieprzerwanie od 1993 co roku.

Najsłynniejszym zawodnikiem Bydgostii jest Robert Sycz , dwukrotny złoty medalista Igrzysk Olimpijskich ( Sydney 2000 , Ateny 2004 ).

Od 1992 roku odbywają się na Brdzie regaty ósemek ze sternikiem Wielka Wioślarska o Puchar Brdy . W 2004 i 2005 roku w wyścigach ósemek wystartowały legendarne osady z Uniwersytetu Cambridge i Uniwersytetu Oksfordzkiego . Ich przeciwnikiem był Uniwersytet Kazimierza Wielkiego z Bydgoszczy, który z obydwiema osadami zwyciężył.

Bydgoscy wioślarze zdobyli łącznie 7 medali olimpijskich , w tym 2 złote i 5 brązowych.

Bydgoskie kolarstwo

Pierwszą, historyczną edycją I Biegu Dookoła Polski (ob. Tour de Pologne ) w dniach 7-11 września 1928 roku wygrał bydgoski kolarz Feliks Więcek z Bydgoskiego Klubu Kolarskiego.

Najbardziej znanymi kolarzami pochodzącymi z Bydgoszczy są Marek Leśniewski oraz Sylwester Szmyd .

Również od 2003 roku Bydgoszcz na stałe zaistniała na mapie Tour de Pologne jako meta III etapu z Ostródy .

Psie Zaprzęgi

Od niedawna (od stycznia 2006 r.) na terenie Bydgoszczy istnieje Klub Miłośników Psich Zaprzęgów "Śnieżne Psy", który należy do Polskiego Związku Sportu Psich Zaprzęgów , a jego członkowie mogą się poszczycić wieloma nagrodami, wyróżnieniami, a także trzykrotnie zorganizowanymi zawodami w Myślęcinku .

Bydgoscy mistrzowie

Z Bydgoszczą związana jest duża liczba rekordzistów i medalistów mistrzostw Polski, Europy, świata czy igrzysk olimpijskich .

Bydgoscy mistrzowie Polski

• boks : Brunon Bendig
• kolarstwo : Marek Leśniewski
• lekkoatletyka : Teresa Ciepły
• wioślarstwo : Leon Birkholc , Franciszek Bronikowski , Teodor Kocerka (19x !)
• żużel : Tomasz Gollob , Piotr Protasiewicz

Bydgoscy medaliści mistrzostw Europy

• boks : Brunon Bendig
• gimnastyka : Janusz Zienkiewicz , Andrzej Szajna
• judo : Ryszard Pujszo
• kajakarstwo : Daniel Wełna
• lekka atletyka : Zdzisław Krzyszkowiak , Teresa Ciepły , Edmund Borowski , Waldemar Korycki , Tadeusz Janczenko , Sebastian Chmara
• podnoszenie ciężarów : Jan Wojnowski , Sławomir Zawada , Krzysztof Fąfara
• piłka nożna : Marcin Thiede
• siatkówka : Dominika Leśniewicz
• strzelectwo : Jerzy Masztak , Rajmund Stachurski , Elżbieta Kowalewska , Romuald Siemionow , Adam Kaczmarek , Tadeusz Czerwiński , Agnieszka Przyjemska , Paweł Borowicki , Bogna Temlak
• wioślarstwo : Leon Birkholc , Franciszek Bronikowski , Teodor Kocerka

Bydgoscy medaliści mistrzostw świata

• kajakarstwo : Daniel Wełna , Arkadiusz Byliński , Ivan Klementiev , Maciej Freimut , Marcin Kobierski
• kolarstwo : Marek Leśniewski
• gimnastyka : Andrzej Szajna
• lekka atletyka : Sebastian Chmara
• podnoszenie ciężarów : Jan Wojnowski
• strzelectwo : Henryk Górski , Adam Kaczmarek , Gabriela Nowakowska , Paweł Borowicki
• wioślarstwo : Andrzej Jasiński , Roman Czapara , Sławomir Deka , Robert Sycz
• Sport żużlowy : Piotr Protasiewicz (indywidualnie w juniorach i drużynowo) i Tomasz Gollob (drużynowo)

Bydgoscy medaliści igrzysk olimpijskich

14 bydgoszczan zdobyło łącznie 17 medali, w tym 4 złote, 5 srebrnych i 8 brązowych. Lekkoatletka Teresa Ciepły zdobyła 3 medale (złoto, srebro i brąz) oraz dwóch bydgoszczan po dwa: wioślarze Robert Sycz (dwukrotnie złoto) i Teodor Kocerka (dwukrotnie brąz).

Imprezy sportowe w Bydgoszczy

Nie na darmo Bydgoszcz stała się Miastem Sportu głównie za sprawą lekkiej atletyki , żużla , kolarstwa oraz wioślarstwa .

Stadion im. Zdzisława Krzyszkowiaka jako jedyny w Polsce spełnia normy Światowej Federacji Lekkiej Atletyki IAAF , z tego też powodu Bydgoszcz stała się nieoficjalną stolicą lekkiej atletyki w Polsce. W 1999 roku zorganizowano I Młodzieżowe Mistrzostwa Świata do lat 18. Od tej pory Bydgoszcz co roku gości najlepszych na świecie lekkoatletów Mistrzostwa Polski, Puchar Europy Seniorów, Mistrzostwa Europy do lat 23, Europejski Festiwal Lekkoatletyczny, Mityng Lekkoatletyczny Elite Cafe Cup, czy wreszcie Puchar Europy SPAR (SPAR European Cup 2004).

8-13 lipca 2008 roku zorganizowane zostaną w Bydgoszczy Mistrzostwa Świata Juniorów w Lekkiej Atletyce.

Baza sportowa w Bydgoszczy

Infrastruktura sportowa w Bydgoszczy jest bardzo bogata. W mieście znajduje się nowoczesna hala sportowo-widowiskowa Łuczniczka , 13 basenów (w tym 11 krytych, 2 miniaquaparki Perła i Ikar), 8 pełnowymiarowych stadionów, po 6 przystani kajakowych i żeglarskich, 4 wioślarskie, 4 strzelnice, 4 hale sportowe oraz tor żużlowy, tor kartingowy, tor łuczniczy, sztuczne lodowisko (dawny Torbyd) oraz dwa niespotykane obiekty:

• tor regatowy długości ok. 2,5 km tor w ujściu Brdy do Wisły ,
• tor kajakarstwa górskiego jedyny w Polsce taki tor, który usytuowany jest w ścisłym centrum miasta (zaraz przy Ratuszu).

wróć na górę strony

Opieka zdrowotna

Zobacz więcej w osobnym artykule: Opieka zdrowotna w Bydgoszczy .

Opieka zdrowotna jest w Bydgoszczy dobrze rozwinięta, o czym świadczy m.in. znajdujących się tutaj 9 szpitali :

• wojewódzki (Wojewódzki Szpital im. Jana Biziela )
• miejski (Szpital Miejski im. Warmińskiego )
• uniwersytecki (Szpital Uniwersytecki im. dr. Antoniego Jurasza )
• wojskowy (Wojskowy Szpital z Polikliniką)
• dziecięcy (Wojewódzki Szpital Dziecięcy im. Józefa Brudzińskiego )
• zakaźny (Wojewódzki Szpital Obserwacyjno-Zakaźny)
• MSWiA (Zakład Opieki Zdrowotnej MSWiA)

Na szczególną uwagę zasługuje Centrum Onkologii im. prof. F. Łukaszczyka (tzw. RCO), znajdujące się w dzielnicy Fordon . Słynie ono nie tylko z wielokrotnych wygranych w rankingach na najlepszy szpital w Polsce, lecz i z wysoce specjalistycznych badań z wykorzystaniem m.in. pierwszego w Polsce PET-CT ( Pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa ).

W dzielnicy Opławiec , położonej w zachodniej części miasta, na skarpie nad Brdą znajduje się sanatorium Kujawsko-Pomorskiego Centrum Pulmonologii dla przewlekle chorych. To rzadki przypadek, by tak duże miasto jak Bydgoszcz miało na swoim terenie sanatorium.

Tradycja szkolnictwa medycznego jest w Bydgoszczy głęboko zakorzeniona. Już w 1951 roku powołano jako pierwszy w Polsce Zakład Doskonalenia Lekarzy, gdzie odbywały się szkolenia podyplomowe dla lekarzy z całego kraju. W 1971 roku przekształcono go w Zespół Nauczania Klinicznego w Bydgoszczy, a następnie w Filię Akademii Medycznej w Gdańsku ). 1984 rok przyniósł Bydgoszczy pierwszy rok akademicki na Akademii Medycznej w Bydgoszczy , by w dokładnie 20 lat później, w 2004 roku, przekształciła się ona w Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Bydgoszczy .

wróć na górę strony

Gospodarka

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Gospodarka Bydgoszczy , Bydgosko-Toruński Okręg Przemysłowy .

Bydgoszcz jest ósmym pod względem wielkości w kraju i najsilniejszym w regionie kujawsko-pomorskim ośrodkiem gospodarczym.

Struktura przemysłu jest różnorodna i rozbudowana:

• przemysł chemiczny (m.in. Zachem SA , Unilever Polska , Stomil SA , Nitrochem SA , Belma , Foton , Hirsh-Pol , Pol-Trade , Piklington Polska )
• przemysł spożywczy (m.in. Jutrzenka , Browary Kujawiak , Wody Mineralne Ostromecko , Global Malt Polska , Frosta , Bydmeat SA , Drobex , Tosta , Bydgoska Spółdzielnia Spożywców , Edbol )
• przemysł drzewny i meblarski (m.in. Bydgoskie Fabryki Mebli , Polpłyt , Helvetia Furniture )
• przemysł elektrotechniczny i telekomunikacja (m.in. Eltra , Telefonika Kable SA , Volex , Tyco , TelePlan , Jabil )
• przemysł informatyczny (m.in. Lucent Technologies , Atos Origin , Bazy i Systemy Bankowe , Spin, Post Data , ZETO SA , Unisoft )
• przemysł transportowy (m.in. PESA SA , Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 , Grupa PRECYZJA , Port Lotniczy Bydgoszcz )
• materiały budowlane (m.in. Prefabet SA , Solbet , Baumat , Cegielnie Bydgoskie SA )
• przemysł metalowy (m.in. Centrostal , Projprzem SA )
• maszyny i urządzenia elektryczne i specjalistyczne ( Makrum , Elektromontaż SA , Famor SA )
• urządzenia gospodarstwa domowego, turystyczne (m.in. Dragon , Domik , Jumopol )
• artykuły papiernicze i biurowe (m.in. Bydgoskie Zakłady Papiernicze , Rystor , Pentel , Pasaco , Vaupe Polska )
• drukarnie (m.in. Ortis SA , ABEDIK )
• przemysł odzieżowy, skórzany, taśmy techniczne (m.in. Pasamon , Modus SA )

Usługi i otoczenie biznesu stanowią mocną stronę Bydgoszczy. W mieście znajduje się 38 banków (w tym centrala Banku Pocztowego SA ) oraz 37 instytucji ubezpieczeniowych.

Większość zakładów rozsiana jest po całym mieście, jednakże na uwagę zasługuje teren Zakładów Chemicznych Zachem , zajmujący kilkadziesiąt kilometrów kwadratowych w południowo-wschodniej części miasta, pozostałości po niemieckiej fabryce dynamitu z czasów II wojny światowej . Teren posiada własne linie kolejowe, wewnętrzną komunikację, osiedla, a dużą jego część porastają lasy.

Co roku od 2001 roku Bydgoszcz poddaje się międzynarodowej weryfikacji ratingowej ( Fitch Ratings ), otrzymując ocenę BBB- (prognoza stabilna).

W 2004 roku uruchomiono Bydgoski Park Przemysłowo-Technologiczny (początkowo 400 ha), miejsce atrakcyjne dla prowadzenia działalności gospodarczej (ulgi w podatkach, ochrona, dostępne media i tereny, linia kolejowa Śląsk - Gdynia , droga ekspresowa S-10 i S-5 ).

W Bydgoszczy działa wiele hipermarketów : spożywcze ( Auchan , Carrefour , Geant , Hypernova , Makro Cash and Carry , Tesco ), budowlane ( Castorama , Leroy Merlin , NOMI , OBI ) oraz MediaMarkt . W budowie są centra handlowo-rozrywkowe: Focus Park z kinem Cinema City w pobliżu dworca PKS przy ul. Jagiellońskiej oraz CH Astoria przy Urzędzie Wojewódzkim.

wróć na górę strony

Komunikacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Komunikacja w Bydgoszczy .

Tranzyt

Przez Bydgoszcz przebiegają ważne drogi krajowe droga nr 10 z Lubieszyna do Płońska , droga nr 5 ( E261 ) ze Świecia do Lubawki , droga nr 80 z Torunia do Bydgoszczy oraz droga nr 25 z Bobolic do Oleśnicy . Bydgoszcz posiada południową obwodnicę miasta. Planowana jest budowa drogi szybkiego ruchu , którą ma przebiegać droga nr 5 S5 .

Autostrady i drogi ekspresowe

• S5 obecnie (wiosna 2006 ) na 35-kilometrowym odcinku przebiegającym przez miasto jest modernizowana
• S10

Ok. 50 km od Bydgoszczy (przez Toruń ) przebiega planowana autostrada A1 , łącząca północ z południem Polski. W budowie jest odcinek od Gdańska w stronę węzła Nowe Marzy.

Komunikacja miejska

Tramwaj na Rondzie Fordońskim

Komunikację miejską w Bydgoszczy obsługuje komunalne Miejskie Zakłady Komunikacyjne oraz prywatni przewoźnicy. W Bydgoszczy istnieje 40 linii autobusowych komunalnych oraz kilkanaście prywatnych. Po mieście można się również poruszać 8 liniami tramwajowymi oraz tramwajem wodnym .

Władze miasta stawiają na rozwój połączeń tramwajowych. W najbliższych latach istniejąca trakcja ma zostać zmodernizowana, oprócz tego spodziewane jest przedłużenie niektórych linii oraz zbudowanie nowej, łączącej centrum miasta z Fordonem . Planowane jest również unowocześnienie taboru autobusowego oraz tramwajowego.

Zobacz też : Tramwaje w Bydgoszczy , Bydgoski Tramwaj Wodny

Kolej

Początek podróży z Bydgoszczy do Gdyni.

Bydgoszcz jest ważnym węzłem kolejowym . Przez miasto przebiega węglowa magistrala kolejowa łącząca Śląsk z portem w Gdyni obecnie w planach jest jej modernizacja i podniesienie standardu dla umożliwienia osiągania prędkości 120 km/h. Kolejna linia łączy Bydgoszcz z Berlinem . W kierunku południowym wybiegają z miasta cztery inne linie kolejowe do: Szubina , dwie linie do Inowrocławia (dalej do Poznania ) oraz linia łącząca Bydgoszcz z Toruniem . W kierunku wschodnim wybiega jedna linia do Unisławia (nieczynna).

Miasto posiada bezpośrednie połączenia kolejowe z większością dużych miast w kraju, a także Berlinem i Kaliningradem .

W granicach administracyjnych miasta znajdują się trzy dworce kolejowe : Główny , Leśny , Wschodni , a także przystanki: Osowa Góra, Zachód, Rynkowo, Rynkowo-Wiadukt, Bielawy , Brdyujście (nieczynny), Łęgnowo, Akademia (nieczynny), Fordon (nieczynny), Żółwin (nieczynny) i Emilianowo (nieczynny).

Międzynarodowy Port Lotniczy

Port lotniczy w Bydgoszczy

Port lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego Bydgoszcz-Szwederowo linia nr 80 ]. Lotnisko to, zbudowane w czasach I wojny światowej , weszło do użytku cywilnego w 1929 roku. Posiada ono pas startowy długości 2500 m. Bydgoski port lotniczy jest dziewiątym co do wielkości portem lotniczym w Polsce pod względem liczby pasażerów, obecnie (2005) posiada cztery stałe połączenia lotnicze:

• krajowe 3x dziennie z Warszawą ( LOT )
• międzynarodowe:

• 1x dziennie z Londynem - Stansted ( Ryanair )
• czarterowo z Tunezją

Linki zewnętrzne

• Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy
• PKP Polskie Koleje Państwowe
• PKS Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Bydgoszczy
• Polski Express
• Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego Bydgoszcz-Szwederowo
• Bydgoski Tramwaj Wodny

wróć na górę strony

Bydgoszcz jako garnizon wojskowy

Zobacz więcej w osobnym artykule: Garnizon Bydgoszcz .

W czasach I Rzeczypospolitej na zamku bydgoskim przebywała stała załoga wojskowa. Po 1657 bezpieczeństwo miastu zapewniała milicja municypalna.

Już w 1772 władze pruskie postanowiły ulokować w mieście stały garnizon wojskowy. Od 1847 Bydgoszcz jest siedzibą sztabu związku taktycznego szczebla drugiego lub pierwszego . Bydgoszcz była siedzibą 4 DP należącej do II Korpusu Armijnego Po pruskiej obecności w mieście zostało wiele budynków koszarowych i użyteczności publicznej.

W okresie międzywojennym Bydgoszcz nie zniknęła z wojskowej mapy Polski. W 1930 z Poznania do Bydgoszczy przeniesiono Ekspozyturę nr 3 Oddziału II Sztabu Generalnego , podlegającą referatowi Zachód w Warszawie. W garnizonie bydgoskim stacjonowały: jednostki 15 dywizji piechoty (15 DP) i Pomorska Brygada Kawalerii . Obie jednostki podlegały komendzie VII OK w Toruniu. W maju 1939 r. przy 4 dywizjonie lotnictwa myśliwskiego detaszowanym z 4 pułku lotniczego z Torunia zorganizowano Wojskowy Ośrodek Spadochronowy WOS . Użytkowano istniejące koszary wojskowe, wybudowano także kilka nowych obiektów. We wrześniu 1937 miasto było świadkiem defilady 50 tys. żołnierzy przed Naczelnym Wodzem po zakończonych manewrach letnich. 3 września 1939 z bydgoskiego garnizonu wycofały się ostatnie oddziały Wojska Polskiego.

Po wojnie trwała rozbudowa infrastruktury wojskowej (powstało m.in. Osiedle Leśne dla kadry POW ) i zakładów produkujących na potrzeby obronności kraju. Obecnie Bydgoszcz jest ważnym ośrodkiem wojskowym w kraju. Tutaj mają swoją siedzibę m.in.:

• Pomorski Okręg Wojskowy ,
• dowództwo 2. Korpusu Obrony Powietrznej ,
• 2. Baza Lotnicza ,
• Lotnicza Grupa Poszukiwawczo-Ratunkowa (jedyna w Polsce)
• Centrum Szkolenia Sił Połączonych Joint Force Training Center ośrodek sił NATO mający na celu zapoznanie i szkolenie sztabów dywizyjnych, brygadowych oraz batalionowych z nowymi doktrynami i technologiami (zobacz relację z inauguracji) .

wróć na górę strony

Polityka

Zobacz więcej w osobnym artykule: Polityka w Bydgoszczy .

Władze samorządowe

Na czele Bydgoszczy ( miasto na prawach powiatu ) stoi Prezydent Miasta , Konstanty Dombrowicz . Wraz z 3 zastępcami stanowi on organ wykonawczy .

Organem uchwałodawczym jest Rada Miasta składająca się z 31 radnych (na czele z przewodniczącą Felicją Gwincińską ).

Konsulat Honorowy Niemiec

Od 24 lutego 2005 roku w Bydgoszczy przy ulicy Śniadeckich znajduje się Konsulat Honorowy Niemiec . Funkcję konsula pełni pan Jarosław Włodzimierz Kuropatwiński.

Okręg Wyborczy Bydgoszcz

Zobacz więcej w osobnym artykule: Okręg wyborczy Bydgoszcz .

Okręg wyborczy Bydgoszcz składa się z powiatów bydgoskiego , inowrocławskiego , mogileńskiego , nakielskiego , sępoleńskiego , świeckiego , tucholskiego , żnińskiego oraz miasta Bydgoszcz. W wyborach do Sejmu nosi numer 4, w wyborach do Senatu numer 4. Wybiera się w nim 12 posłów i 2 senatorów.

Bydgoscy parlamentarzyści

Posłowie na Sejm RP

W czasie V kadencji (2005-2009) Bydgoszcz reprezentuje w Sejmie RP 12 posłów:

Senatorowie

W czasie VI kadencji (od 2005) Bydgoszcz reprezentuje w Senacie RP 2 senatorów:

Eurodeputowani z kujawsko-pomorskiego

wróć na górę strony

Osoby związane z Bydgoszczą

Zobacz więcej w osobnym artykule: Osoby związane z Bydgoszczą .

Z miastem związanych było i jest wiele osób, w których życiu Bydgoszcz odegrała znaczącą rolę i którzy w Bydgoszczy pozostawili swój ślad.

Bydgoszcz słynie przede wszystkim z wybitnych sportowców , wielokrotnych rekordzistów i medalistów mistrzostw Polski, Europy, Świata ( wieloboista Sebastian Chmara ) i Igrzysk Olimpijskich ( wioślarze Leon Birkholc , Franciszek Bronikowski , Ryszard Kubiak , Teodor Kocerka , Jacek Streich , Robert Sycz , kajakarze Maciej Freimut , Ivan Klementiev , bokser Brunon Bendig , sztangista Sławomir Zawada , lekkoatletki Teresa Ciepły i Irena Szewińska , gimnastyk Andrzej Szajna ), niezwykle utytułowanych żużlowców ( Tomasz Gollob , Jacek Gollob ) czy piłkarzy ( Zbigniew Boniek , Stefan Majewski , Arkadiusz Onyszko ).

Z Bydgoszczy pochodzą również znane twarze mediów (aktorki Adrianna Biedrzyńska , Grażyna Szapołowska , Apollonia Chałupiec (Pola Negri), aktorzy Jan Nowicki , Leon Niemczyk , prezenterka TVP1 Paulina Chylewska , prezenterka pogody w TVP1 Marzena Słupkowska , prezenter Teleexpressu i Wiadomości TVP Wojciech Reszczyński , korespondent TVN w USA Mariusz Max Kolonko , dziennikarz TVN Tomasz Sekielski i prezenterka Faktów TVN Patrycja Redo ).

Bydgoszcz to również miasto bliskie sercu słynnym politykom ( Jan Krzysztof Bielecki , Sławomir Jeneralski , Romuald Kosieniak , Wojciech Mojzesowicz , Jan Rulewski , Radosław Sikorski , Mieczysław Wachowski , Janusz Zemke ), jak również i najbogatszemu Polakowi, Janowi Kulczykowi , który urodził się w Bydgoszczy.

Mocne strony Bydgoszczy to również kultura (aktor teatralny Hieronim Konieczka , współtwórca " Kabaretu Starszych Panów " Jeremi Przybora , pisarze Jerzy Sulima-Kamiński , Józef Weyssenhoff , wieloletni dyrektor Filharmonii Pomorskiej Andrzej Szwalbe , malarz Leon Wyczółkowski , reżyser i scenarzysta filmowy Jerzy Hoffman ), jak również i nauka (lekarze Jan Biziel , Władysław Piórek , Emil Warmiński ) oraz osoba, która czynnie przyczyniła się do skrócenia II wojny światowej Marian Rejewski , matematyk i kryptolog , który złamał kod Enigmy .

Historia pełna jest również wielkich postaci związanych z Bydgoszczą ( bernardyn Bartłomiej z Bydgoszczy ( XVI w. ), twórca pierwszego w Polsce słownika łacińsko - polskiego , wielki kanclerz koronny okresu "srebrnego wieku" RP Jerzy Ossoliński (I poł. XVII w.), generał armii niemieckiej w latach 1933 - 1944 Eberhard von Mackensen , kapelan wojskowy, błogosławiony Kościoła katolickiego ks. Franciszek Dachtera , biskup i arcybiskup warmiński, historyk Kościoła abp Edmund Piszcz )

wróć na górę strony

Honorowi Obywatele Bydgoszczy

Miejsce zamieszkiwania Władysława Piórka

Współpraca zagraniczna

Zobacz więcej w osobnym artykule: Współpraca zagraniczna Bydgoszczy .

Obecnie ( 2006 ) Bydgoszcz ma podpisaną umowę o stosunkach partnerskich z 12 miastami na 3 kontynentach : 2 azjatyckimi (Ningbo i Pawłodar), 2 północnoamerykańskimi (Hartford i Tempe) oraz 8 europejskimi (Czerkasy, Kragujevac, Krzemieńczuk, Mannheim, Patras, Perth, Reggio Emilia, Wilhelmshaven).

Współpraca z włoskim Reggio Emilia rozpoczęła się już na początku lat 60. (umowę podpisano w 1962 roku), natomiast z serbskim (ówcześnie jugosłowiańskim ) Kragujevacem na początku 70. (umowa z 1971 ). Te dwa miasta "od wieków" współpracują z Bydgoszczą, jednakże na początku lat 90. miasto podpisało zaczęło podpisywać umowy partnerskie z kolejnymi miastami: 1991 Mannheim, 1992 Tempe, 1996 Hartford, 1997 Pawłodar, 1998 Perth, 2000 Czerkasy, 2004 Krzemieńczuk i Patras, 2005 Ningbo oraz Wilhelmshaven 2006 , które przez wiele lat łączył z Bydgoszczą status miast zaprzyjaźnionych.

Poza tym Bydgoszcz jest zaprzyjaźniona z 4 europejskimi miastami.

Miasta partnerskie Bydgoszczy

Tablica "Bydgoszcz Miasta Partnerskie"
na Placu Teatralnym

Miasta bliźniacze
Miasto	Kraj	Data podpisania umowy
Czerkasy	Ukraina	13.09. 2000
Hartford	Stany Zjednoczone	30.09. 1996
Kragujevac	Serbia	23.07. 1971
Krzemieńczuk	Ukraina	30.06. 2004
Mannheim	Niemcy	26.11. 1991
Ningbo	Chińska Republika Ludowa	28.12. 2005
Pawłodar	Kazachstan	10.04. 1997
Patras	Grecja	8.10. 2004
Perth	Szkocja	9.05. 1998
Reggio Emilia	Włochy	12.04. 1962
Tempe	Stany Zjednoczone	??? 1992
Wilhelmshaven	Niemcy	19.04. 2006
Miasta zaprzyjaźnione
Arvika	Szwecja	???
Eindhoven	Holandia	???
Granada	Hiszpania	???
Tuluza	Francja	???

wróć na górę strony

Nazwę Bydgoszcz noszą

• Bydgoszcz statek
• Bydgoszcz balon
• Bydgoszczanin pociąg pospieszny relacji Lublin Warszawa Włocławek Bydgoszcz

Zobacz też

• Hejnał bydgoski
• Przechodzący przez rzekę
• Wędrowiec
• Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy

Linki zewnętrzne

Szukaj informacji na ten temat w projektach siostrzanych Wikipedii :
Cytaty w Wikicytatach
Grafiki i media na Commons
Wiadomości na Wikinews

Miasto

• www.bydgoszcz.pl Strona internetowa miasta
• www.it.bydgoszcz.pl Miejskie Centrum Informacji Turystycznej
• Wirtualna Bydgoszcz informator bydgoski
• Bydzia! Strona o Bydgoszczy, kopalnia informacji o historii i mieszkańcach, ogromna liczba zdjęć zebrana w 20 galeriach, fotografie z czasów PRL i współczesne, stare napisy na murach, prace bydgoskich artystów oraz jedyne w swoim rodzaju forum
• www.secesja.bydgoszcz.pl Elementy secesyjne w Bydgoszczy
• Bydgoszcz w Wikicities
• Bydgoska Foto Galeria
• Wenart Historia Wenecji Bydgoskiej, Zamku Bydgoskiego i nie tylko, poezja, zdjęcia
• Mapa satelitarna z Google Maps

Ludzie

• FORUM BYDGOSKIE Regionalne miejsce dyskusyjne
• Ruch Społeczny NASZA BYDGOSZCZ
• Radio GRA Bydgoszcz serwis miłośników Radia GRA, informacje o imprezach, fotorelacje z imprez, informacje o Radiu GRA
• Miejski Portal Internetowy Bydgoszcz 24h na dobę!

Bibliografia

• Historia Bydgoszczy , 1991 , Warszawa-Poznań, PWN, ISBN 83-01-06666-0
• Internet: www.bydgoszcz.pl
• Internet: www.bydgoszcz.wikia.com , Bydgoszcz na Wikii
• Janusz Umiński , 2004 , Bydgoszcz przewodnik , Bydgoszcz, Wyd. Uczelniane WPSTiH, ISBN 83-914008-7-5
• Janusz Umiński , 1996 , Bydgoszcz przewodnik , Bydgoszcz, Wyd. Regionalny Oddział PTTK "Szlak Brdy w Bydgoszczy", ISBN 83-905282-0-7

Powiaty województwa kujawsko-pomorskiego

Miasta na prawach powiatu: Bydgoszcz  | Grudziądz  | Toruń  | Włocławek  
Powiaty: aleksandrowski  | brodnicki  | bydgoski  | chełmiński  | golubsko-dobrzyński  | grudziądzki  | inowrocławski  | lipnowski  | mogileński  | nakielski  | radziejowski  | rypiński  | sępoleński  | świecki  | toruński  | tucholski  | wąbrzeski  | włocławski  | żniński

 

Miasta wojewódzkie Polski

Białystok Bydgoszcz Gdańsk Gorzów Wielkopolski Katowice Kielce Kraków Lublin Łódź Olsztyn Opole Poznań Rzeszów Szczecin Toruń Warszawa Wrocław Zielona Góra

 

Związek Miast Nadwiślańskich

Gdańsk Tczew Grudziądz Świecie Chełmno Bydgoszcz Solec Kujawski Toruń Ciechocinek Nieszawa Dobrzyń nad Wisłą Włocławek Płock Wyszogród Zakroczym Łomianki Warszawa Karczew Góra Kalwaria Kozienice Puławy Annopol Sandomierz Połaniec

 

wróć na górę strony